19.06.10

σκέφτομαι και γράφω (ό,τι να 'ναι)

Πρέπει να ομολογήσω ότι όταν ήμουν μικρή έκλινα προς στην αριστερά. Κυρίως γιατί όλες μου οι γνώσεις σχετικά με κάθε είδους μικροεπαναστάσεις στην ιστορία σχετίζονταν με την αριστερά. Υπήρχαν και κάποια παρελθόντα συμβάντα σε μέλη της οικογένειάς μου, κρατήσεις, ξύλο, επιθέσεις μπάτσων. Παρ' όλ' αυτά και παρ' ότι ήμουν ιδιαίτερα διαβαστερή, ενοχλόμουν διαβάζοντας βιβλία όπως το κομμουνιστικό μανιφέστο και άλλα τέτοια εγχειρίδια. Γενικά η αναφορά και μόνο της λέξης οικονομία (με την έννοια της αγοράς και των νόμων της) μου έφερνε αποστροφή. Με ενοχλούσε να ακούω πως η οικονομία γίνεται ο μοχλός κίνησης για ο,τιδήποτε μας περιβάλλει και ό,τι μας αφορά.

Κακά τα ψέματα. Κάθε αναφορά της λέξης αναρχία από το καθεστώς συνοδεύεται από σύνδεσή της με τη βία κι όχι με τη δημιουργία και την ελευθερία. Μας χώνουν από νωρίς στο μυαλό ότι είναι ανέφικτο να οργανωθούμε χωρίς κάποιος άλλος να το κάνει αυτό για μας. Και μένουμε εκεί μέχρι κάτι να κλικ μέσα μας. Για μένα άρκεσε κάποιος να μου φερει αντίρρηση. «Δεν πιστεύω ότι μπορούμε να λειτουργήσουμε χωρίς κάποιος να παίρνει αποφάσεις.» «Αλήθεια, το νομίζεις αυτό;» Αυτό ήταν. Σε μια στιγμή όλα άλλαξαν μέσα μου.

Δεν ήταν και η μόνη πεποίθηση που απέκτησα από παρόμοιο κλικ. Αλλά υπήρχαν πράγματα για τα οποία είχα ακράδαντες απόψεις από πολύ μικρή, όπως π.χ. σχετικά με τη θρησκεία και την ύπαρξη θεού. Όμως αυτό προφανώς οφείλεται στα ερεθίσματα που είχα. Θέλω να πω, μπορούσε κανείς να έχει πρόσβαση σε βιβλία ή άρθρα εφημερίδων που έρχονταν σε ρήξη με τη γενική αποδοχή (ή υποχρέωση για αποδοχή) της εκκλησίας και κατ' επέκταση της θρησκείας και της ύπαρξης θεού. Αντίθετα, σπάνια ένας άνθρωπος που βρίσκεται στην επαρχία ακούει άλλη άποψη από την κοινά αποδεκτή σχετικά με την αναρχία.

Όπως και να 'χει, η σύνδεση της οικονομίας με τη ζωή μας πάντα με απωθούσε. Δεν μπορούσα να καταλάβω πώς γινόταν και βομβαρδιζόμουν με αναλύσεις σχετικά με τον τρόπο που η οικονομία συμβάλλει στην ευτυχία και στη δυστυχία μας. Γιατί θεωρώ πως η ευτυχία μας έχει να κάνει με την ελευθερία μας πάνω απ' όλα. Όλα τ' άλλα επέρχονται και συνεπάγονται του ποσοστού ελευθερίας μας. Όπου στην έννοια ελευθερία συμπεριλαμβάνω την ελευθερία μας από κάθε είδους καταναγκασμό, την ελεύθερη δημιουργία, οι σκέψεις μας κι αποφάσεις μας να μην μας επιβάλλονται έμμεσα ή άμεσα από οποιονδήποτε, και κατά τον ίδιο τρόπο να μην εξαναγκάζουμε κανέναν σε πράγματα που εμείς θέλουμε γι' αυτούς.

Της ελευθερίας τίποτα δεν προαπαιτείται. Ούτε η οικονομία ουτε οι αγορές, ασχέτως αν έτσι μας παρουσιάζεται από το καθεστώς. Δεν αναφέρομαι στο χρήμα ή στα κράτη και στα σύνορά τους γιατί στον κόσμο που ονειρεύομαι δε θα υπάρχουν. Δεν αναφέρομαι ούτε στην εργασία και στα επαγγελματικά δικαιώματα, γιατί στον κόσμο που ονειρεύομαι η εργασία θα 'ναι κάτι που κάνει κανείς με χαρά γιατί μ' αυτόν τον τρόπο θα βοηθάει στο γενικό καλό της κοινωνίας όπου ζει (όχι με απαραιτήτως γεωγραφικά χαρακτηριστικά).

Για το λόγο αυτό με έλκυσε η αναρχία στην πιο αγνή της μορφή: Δεν είναι ένα μονοπάτι που ακολουθείς, αλλά ένα μονοπάτι που χαράσσεις. Εκεί όπου όλα στέκουν αγέρωχα στην πιο τέλεια μορφή τους: η αγάπη ο έρωτας η προσφορά η μητρότητα ο σεβασμός η τέχνη η επιστήμη. Εκεί όπου τίποτα δεν ανήκει σε κανέναν και όλα ανήκουν σε όλους: οι άνθρωποι τα δημιουργήματα τα παιδιά η γη ο άνεμος.

Διάβασα λίγο πριν μία μικρής έκτασης συζήτηση σχετικά με τον αναρχοσυνδικαλισμό. Αναφέρεται ότι αναρχοσυνδικαλιστικά σωματεία στη Γαλλία (CGT), στην Ισπανία (CGT) και στη Γερμανία (FAU) αριθμούν γύρω στα 100,000 άτομα το καθένα. Και βγάζει κάποιος το συμπέρασμα ότι στην Ελλάδα ο χώρος βρίσκεται «σε προνηπιακό στάδιο», επειδή τα νούμερα εκεί (στην Ελλάδα δηλαδή) είναι πολύ μικρότερα.

Όμως τα μέλη ενός αναρχικού συνδικάτου δεν είναι απαραιτήτως αναρχικοί, και μάλιστα όχι στη μεγάλη πλειοψηφία τους. Σημαίνει μόνο πως έχουν καταλήξει ότι ένα τέτοιου είδους συνδικάτο υπερασπίζεται καλύτερα τα εργατικά τους δικαιώματα έναντι της πλουτοκρατίας. Ίσως και να συνεπάγεται πως στην περίπτωση που η πλουτοκρατία πάψει να εκμεταλλέυεται αυτούς που παράγουν τον πλούτο της (περίπτωση που βέβαια βρίσκεται στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας), οι εργαζόμενοι-μέλη των αναρχοσυνδικαλιστικών εργατικών σωματείων θα μπορούσαν με χαρά να χρησιμοποιήσουν και να ευεργετηθούν από τα πλεονεκτήματα της ελεύθερης αγοράς του καπιταλΗΣΤΡικού κόσμου.

Η δική μου εμπειρία από τον αναρχικό χώρο εκτός Ελλάδας είναι μάλλον απογοητευτική. Είτε οι συλλογικότητες αποτελούνται από υπερβολικά λίγα άτομα με αποτέλεσμα να πλήττονται από εσωτερικές διαμάχες, εμφάνιση εσωτερικών εξουσιαστών ή/και δύσκολη επικοινωνία με την υπόλοιπη κοινωνία. Είτε όλη η δύναμη και η ενέργειά τους σπαταλιέται σε πολύ συγκεκριμένους τομείς του μικρόκοσμού τους, όπως είναι οι καταλήψεις χώρων και η εξασφάλιση στέγης. Σα να λέμε δηλαδή ότι το μοναδικό πρόβλημα που υπάρχει στην κοινωνία είναι η έλλειψη χώρου για στέγη ή για πάρτι ή έστω για προβολές ταινιών και συζητήσεις, και αυτό είναι το μόνο που πολεμούμε.

Αξιοπερίεργο βέβαια για μένα ήταν όταν συνειδητοποίησα ότι συγκεκριμένα κόμματα της αριστεράς (και μάλιστα της κοινοβουλευτικής) στην Ευρώπη υπερασπίζονται τέτοιου είδους εγχειρήματα των αναρχικών/αντιεξουσιαστικών συλλογικοτήτων (σημείωση ότι σπάνια αναφέρεται κατά γράμμα η λέξη αναρχία και τα παράγωγά της), οι οποίες συλλογικότητες με τη σειρά τους χαιρετίζουν τέτοιες κινήσεις από μέρους της αριστεράς. Στην Ελλάδα κάτι τέτοιο θα ήταν σχεδόν αδιανόητο. Υπήρξε βέβαια η επίδειξη αλληλεγγύης ως προς την προσβολή του Ρεσάλτο πέρσι από το Συνασπισμό, αλλά ήταν μια σταγόνα στον ωκεανό, κι αυτό γιατί στην Ελλάδα η ενέργεια των αντιεξουσιαστικών συλλογικοτήτων δεν περιορίζεται στην υπεράσπιση χώρων.

Διαφωνώ λοιπόν ριζικά με την άποψη ότι ο χώρος στην Ελλάδα βρίσκεται «σε προνηπιακό στάδιο». Το 'χω ξαναπεί και παλιότερα, δε το στηρίζω αυτό στην πίστη ότι στην Ελλάδα υπάρχουν οι πιο μεγάλοι επαναστάτες. Δεν ξέρω αν είναι ότι η κρατική καταστολή είναι πιο χαλαρή εδώ (στην Ελλάδα) ή απλά οι άνθρωποι δεν την άφησαν να γίνει πιο σκληρή. Τα πολυάριθμα επεισόδια αστυνομικής βίας στην Ελλάδα ειδικά τα τελευταία χρόνια δεν συνηγορούν μ' αυτή την άποψη. Μήπως δεν είναι καλά εκπαιδευμένοι ώστε να καλύπτονται και να αποκρύπτονται από τα ΜΜΕ; Ξέρω γω, κι όλες αυτές οι υπεροπλισμένες-υπερεκπαιδευμένες επίλεκτες ομάδες της αστυνομίας Γ, Δ, Ε, Ζ... ε τι είναι; Τσάμπα μας βάζουν να τους πληρώνουμε; Είναι άραγε πιο υποψιασμένος ο κόσμος, με την έννοια ότι λιγότερο εμπιστεύεται ότι η αστυνομία ή το κράτος θα τον βοηθήσει ενδεχομένως έναντι των διαρρηκτών και των τραπεζών;

Δεν ξέρω. Μερικά ενδεχόμενα βάζω κάτω να ξεχωρίσω. Αλλά άκρη δε βγάζω. Έχω και κάποιες εικόνες εμπεριών στο νου μου, που δεν μπορώ να τις απωθήσω... Σαν καρναβάλι μου φάνηκε η πολυπληθής (αλήθεια!) διαδήλωση Πρωτομαγιάς στο Παρίσι, σαν πανηγύρι που πάει ο κάθε πικραμένος να διασκεδάσει, με hot-dogs, μπαλόνια και τα τοιαύτα. Αλλού είδα διαδήλωση να καταλήγει σε τράπεζα περιτριγυρισμένη με συρματόπλεγμα στα 5-10 μέτρα απ' τους εξωτερικούς τοίχους της. Είδα διαδηλωτή να ζητάει πληροφορίες από μπάτσο. Και συλλογικότητα να διαλύεται από κάποιον που αποφάσιζε τι ήταν πιο σημαντικό από μόνος του. Αυτά. Κι άλλα. Δεν ξέρω. Συμβαίνουν και στην Ελλάδα, λες;

Kommentare:

Anonym hat gesagt…

Μπα, δεν νομίζω πως συμβαίνουν αυτά που είδες στο Παρίσι, στην Ελλάδα.
Με τι επιχειρείς όμως να τα αντιπαραβάλλεις. Με μια (εν πολλοίς μυθοποιημένη) συγκρουσιακή διάθεση των διαδηλωτών στην Ελλάδα; Με την πεποίθηση πως διαδηλωτής και μπάτσος έχουν (ή εκπροσωπούν) διαφορετικά ταξικά συμφέροντα και επομένως δεν μπορούν να αλληλεπιδράσουν σε κανένα άλλο επίπεδο πλην της πέτρας και των δακρυγόνων; Πως οι διαδηλώσεις και οι πορείες είναι μόνο για "μεγάλα παιδιά" και κατ'εξoχήν / φυσικός χώρος της ταξικής μάχης, επομένως δεν μπορεί να είναι παιδική χαρά με μπαλόνια και χοτ-ντογκ που να επιτρέπει να συμμετάσχουν και παιδιά;

Σίγουρα, διαφορετικές οι συνθήκες, όπως και τα ιστορικά προηγούμενα. Συμφωνώ πως ο αναρχικός χώρος στην Ελλάδα δεν βρίσκεται σε προνηπιακό στάδιο (π.χ. από άποψη μαζικότητας - αρκετό νερό κύλησε στο αυλάκι μετά τον Δεκέμβρη), ίσως όμως βρίσκεται στο νηπιακό, κυρίως από την άποψη της (μη) συνειδητοποίησης πως στην ουσία του ο αναρχισμός αφορά ένα κοινωνικό πρόταγμα με στόχο μία πιο ελεύθερη κοινωνία και όχι ένα lifestyle καπρίτσιο περιχαράκωσης από την "κακή και άδικη" κοινωνία.

Σε κάθε περίπτωση επί του θέματος συστήνω (τον πάντα ενδιαφέροντα) Αντώνη/Radical Desire:
http://radicaldesire.blogspot.com/2010/01/7.html

Γ

desprh hat gesagt…

Έχεις δίκιο και με ρωτάς με τι από τον ελληνικό χώρο αντιπαραβάλλω τα πανηγύρια κοκ του εξωτερικού. Μόλις τώρα συνειδητοποίησα ότι το άφησα στον αέρα. (Επίσης κατάλαβα ότι από αλλού άρχισα κι αλλού κατέληξα, χωρίς να δείξω καθαρά τη σύνδεση των δύο, αλλά δεν είναι της ώρας.)

Όχι δεν αντιπαραβάλλω τη συγκρουσιακή διάθεση του χώρου στην Ελλάδα. Ασχέτως με το τι ίσως λέω κατά καιρούς, δεν πιστέυω ότι η βία είναι πανάκεια (ωστόσο δεν την απορρίπτω). Συμφωνώ ότι ο αναρχικός χώρος έχει αποκτήσει μαζικότητα (και όχι μόνο λόγω του Δεκέμβρη 2008). Συμφωνώ επίσης στο ότι ένα μεγάλο ποσοστό των αναρχικών σπαταλιούνται σε lifestyle επιλογές, που εν πολλοίς (και ασυνείδητα ίσως) αποσκοπούν στο να αναγνωριστούν ως "επαναστάτες" ή/και απλά διαφορετικοί από τους απέξω. Αλλά έχω την αίσθηση ότι αυτό συμβαίνει επίσης στο εξωτερικό.

Όχι δεν είναι όλα αυτά. Εμένα, να σου πω, πιο πολύ απ' όλα στην Ελλάδα με ενθουσιάζει η θεωρητική δουλειά που γίνεται και η μαζικότητα που υπάρχει όταν υπάρχει ανάγκη έκφρασης αλληλεγγύης. Χωρίς να έχει σημασία ποιος τη χρειάζεται. Δεν ξέρω αν θέλεις επεξηγήσεις πάνω σ' αυτό. Ε;

desprh hat gesagt…

Και κάτι άλλο. Οι διαδηλώσεις κι οι πορείες δεν πρέπει να είναι παιδική χαρά. Δεν έχουμε κάτι να γιορτάσουμε αλλά κάτι ν' αγωνιστούμε για ν' αλλάξουμε.

Τώρα το αν ενδείκνυται να "είναι [οι διαδηλώσεις κι οι πορείες] παιδική χαρά με μπαλόνια και χοτ-ντογκ, [ώστε] να επιτρέπει να συμμετάσχουν και παιδιά", νομίζω ότι είναι εμφανής η γνώμη μου πάνω σ' αυτό. Αν θέλεις να προστατέψεις με κάθε τρόπο το παιδί σου, ξέρω γω, δεν είμαι κι ειδική στο θέμα, αλλά μάλλον όχι, δεν πρέπει να τα σέρνεις στις πορείες. Ωστόσο υπάρχει πληθώρα δραστηριοτήτων κι εκδηλώσεων όπου τα παιδιά μπορούν άφοβα να παίρνουν μέρος. Όταν μεγαλώσουν λίγο μπορούν να διαλέξουν το δικό τους δρόμο, χωρίς να περιμένουν κανενός την προστασία.

Όσο για το γεγονός ότι βάζεις σε εισαγωγικά την "κακή κι άδικη" κοινωνία, σαν ο χαρακτηρισμός αυτός να βρίσκεται μόνο στη φαντασία μας, ξέρω γω, νομίζω ότι λίγο αναιρεί όλη τη σημασία του σχολίου σου.

Τέλος, δε γελιέμαι φαντάζομαι που έχω την εντύπωση ότι θεωρείς ότι ο χώρος στην Ελλάδα βρίσκεται σε νηπιακό επίπεδο (έστω, όχι σε προνηπιακό), ενώ αλλού σε ενήλικο (ή έστω σε προχωρημένο επίπεδο σε σχέση με τα ελληνικά πράγματα). Αν είναι έτσι θα ήθελα να μου παρουσιάσεις τι στα εκεί πράγματα το αποδεικνύει αυτό. Δηλαδή τι γίνεται εκεί (καλά) που δε γίνεται στην Ελλάδα.

Ελπίζω να μη φαίνομαι επιθετική. Κατάλαβα. Αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία. Σα συνέχεια της συζήτησής μας το βλέπω.

Anonym hat gesagt…

Μα φυσικά η έκφραση αλληλεγγύης είναι βασικό χαρακτηριστικό του αναρχικού χώρου, το οποίο μάλιστα τον έχει ξεχωρίσει από διάφορους άλλους, αλλά δεν κατανοώ πως είναι δυνατόν αυτό να προτάσσεται πάνω από άλλα χαρακτηριστικά. Εξάλλου, η αλληλεγγύη είναι μέσο και όχι σκοπός, έτσι δεν είναι;
Ταυτόχρονα, δεν είμαι σίγουρος σε τι ακριβώς αναφέρεται όταν γράφεις για "θεωρητική δουλειά" που γίνεται στην Ελλάδα.

Το αν η κοινωνία είναι κακή και άδικη (aka κακούργα) ή καλή και δίκαια ή ουδέτερη ή η μόνη δυνατή κλπ. κλπ., φοβάμαι πως είναι μάλλον φιλοσοφικό θέμα για το οποίο μπορούν να ειπωθούν πάρα πολλά. Δεν ήταν αυτός ο σκοπός του σχολίου μου όμως, παρά μόνο να στηλιτεύσω την τάση για απομονωτισμό και περιχαράκωση ενός μεγάλου τμήματος του συγκεκριμένου χώρου. Δεν είναι πραγματικά εξαιρετικά βολικό να δαιμονοποιούμε την κοινωνία αποδίδοντάς της συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και η βασική πολιτική μας έκφραση να είναι να κλεινόμαστε για συναυλίες και συζητήσεις μέσα στις καταλήψεις ή σε μονοχρωματικά μπλοκ στις πορείες; Βέβαια, θα μου πεις, αυτά έχουν προταθεί και από -υποτίθεται- σοβαρούς θεωρητικούς του χώρου όπως π.χ. ο Χακίμ Μπεϊ και οι περίφημες ΤΑΖ του (http://en.wikipedia.org/wiki/Temporary_Autonomous_Zone) αλλά imho, αυτές οι λογικές είναι σε τελείως λάθος δρομο.

Κατά την άποψή μου και πάλι, αν ο αναρχισμός θέλει να παίξει όντως κάποιο ρόλο σε μία πιθανή κοινωνική αλλαγή (αν είναι αυτό που επιζητά, πράγμα που δεν είναι καθόλου προφανές για κάποιους μέσα στο χώρο), οφείλει να ξεπεράσει τη λογική των θυλάκων και του προσηλυτισμού σε αυτούς και να εντάξει τη δυναμική του σε ευρύτερους κοινωνικούς αγώνες με μεγαλύτερη απεύθυνση και στόχο μία δικαιότερη και πιο ελεύθερη κοινωνία *για όλους*. Όχι για τους πεφωτισμένους μέσα σε έναν στενό και κλειστό κύκλο "από εμάς για εμάς".

Και όχι, δεν νομίζω πως έχω υπόψη μου κάπου που επί του παρόντος ο αναρχικός χώρος να είναι ώριμος. Η lifestyle συνιστώσα του είναι πανίσχυρη τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική, καθιστώντας τον κατ'ουσία μία ατομοκενρική θεώρηση. Αναρχικές ιδέες βέβαια έχουν τύχει καλύτερης υποδοχής στο παρελθόν και δεν νομίζω πως χρειάζεται να φέρω παραδείγματα. Με αυτές τις σημαντικές στιγμές των κινημάτων νομίζω πως πρέπει να συγκρινόμαστε (στην Ελλάδα και αλλού) και φυσικά να προσπαθήσουμε να τις ξεπεράσουμε.

Γ

desprh hat gesagt…

Ο σκοπός υπάρχει και είναι ν' αλλάξουμε τον κόσμο. Πιστεύω ότι αυτό ισχύει για όλους που δε βρίσκονται στο χώρο ως αποτέλεσμα lifestyle επιλογής, που δυστυχώς θα συμφωνήσω μαζί σου ότι είναι οι περιπτώσεις που υπερισχύουν.

Όταν μιλάω για θεωρητική δουλειά που γίνεται στην Ελλάδα εννοώ συζητήσεις και μελέτες που γίνονται όχι απλά για να εκπληρώνουμε τις υποχρεώσεις μας σαν επαναστάτες, αλλά επειδή πραγματικά αναζητούμε την αλήθεια και ανοίγουμε νέες οδούς αναζήτησης. Θέλω να πω, έχω την εντύπωση ότι ανοίγονται θέματα που είναι πραγματικά σημαντικά. Ένα παράδειγμα θα δώσω μόνο αλλά έχω κι άλλα κατά νου: Τελευταία οι αντιδράσεις που έφερε στο χώρο η αποφυλάκιση των Κορκωνέα-Σαραλιώτη λόγω παρέλευσης 18μηνης κράτησης πριν έκδοση απόφασης δικαστηρίου. Υπήρξαν όμως και κάποιες φωνές που έλεγαν ότι δεν μπορούμε να ζητούμε να εφαρμόζονται οι νόμοι (όσο κι αν δε δεχόμαστε το θεσμό της δικαιοσύνης, άλλο θέμα αυτό) για τους δικούς μας κι όχι για τους άλλους. Και ποιοι είναι αυτοί οι άλλοι λοιπόν; Να τους πάρουμε στην γκιλοτίνα λοιπόν; Εγώ θεωρώ ότι σημαντικό να ανοίγονται τέτοια θέματα που χαρακτηρίζονται από τόσο βαθιά αντικρουόμενες απόψεις ακόμα και μέσα στον αναρχικό χώρο. Η δική μου εμπειρία από το εξωτερικό είναι ότι ο χώρος σπαταλιέται σε πράγματα που στην Ελλάδα είναι ψωμοτύρι, και δεν πάνε παραπέρα. Ξέρω γω, μπορεί βέβαια να κάνω και λάθος, κι οι εμπειρίες οι δικές μου να 'ναι αποτέλεσμα στατιστικού σφάλματος.

Τέλος, φυσικά δε θέλω να πω ότι η έκφραση αλληλεγγύης και θεωρητικές προσεγγίσεις που γίνονται και προκαλούνται είναι το παν και καλύπτουν όλες τις επαναστατικές μας αρμοδιότητες. Και συμφωνώ ότι ο αναρχικός χώρος δεν είναι ώριμος πουθενά (εκτός ίσως από κάποιες κοινότητες της Λατινικής Αμερικής).